KONU REHBERİ
Hasar ihbarı ne zaman yapılmalı?
Poliçelerde ihbar için bir süre yazar ve bu sürenin amacı sigortalıyı zora sokmak değil, delilin bozulmadan incelenmesini sağlamaktır. Bir yangın yerinde enkaz kaldırıldıktan, bir su baskınında zemin kuruduktan ya da bir çarpışmada araç onarıldıktan sonra hasarın büyüklüğünü ve nedenini tespit etmek çok daha zorlaşır. Süre bu yüzden vardır ve süreyi kaçırmak dosyayı otomatik olarak kapatmaz ama sigortacının inceleme imkânını daralttığı ölçüde ödemeyi tartışmalı hâle getirir.
Uygulamada iki tarih birbirine karışır: olayın gerçekleştiği tarih ile sigortalının olayı öğrendiği tarih. Kiraya verilmiş bir daireyi haftalarca görmeyen ev sahibi için ikisi aynı gün değildir ve ihbar yükümlülüğü öğrenme anından işlemeye başlar. Bu ayrımı ihbar sırasında açıkça yazmak, sonradan çıkacak gecikme tartışmasının önünü baştan keser.
Dosya açıldıktan sonra kim ne yapıyor?
İhbar bir dosya numarasına dönüşür ve o numara sürecin tamamının adresi olur. Hasar birimi önce teminatı kontrol eder: poliçe yürürlükte mi, olay bu poliçenin kapsadığı bir riziko mu, istisnalardan birine giriyor mu. Bu ilk kontrol olumsuz sonuçlanırsa dosya eksper görmeden kapanabilir; bu yüzden teminat listesini poliçe alınırken okumak, hasar günü okumaktan çok daha ucuza gelir.
Teminat kapsamı doğrulandıktan sonra devreye bağımsız bir tespit adımı girer. Küçük ve belgelenmesi kolay hasarlarda bu adım fotoğraf ve fatura üzerinden yürüyebilir; büyük ya da tartışmalı hasarlarda yerinde tespit yapılır. Tespiti yapan kişi sigorta şirketinin çalışanı değil, yetkilendirilmiş bağımsız bir meslek mensubudur ve raporu yalnızca zararın miktarını değil nedenini de yazar. Neden kısmı çoğu zaman miktardan daha belirleyicidir, çünkü teminat kararı oradan çıkar.
- Hasar birimi: teminat kontrolü, dosya yönetimi, ödeme kararı ve itirazın ilk muhatabı.
- Eksper: zararın nedenini ve tutarını bağımsız olarak tespit eder; raporu dosyanın omurgasıdır.
- Acente ya da broker: poliçeyi satan taraf olarak süreci takip eder; broker sigortalının, acente şirketin tarafında durur.
- Sigortalı: zararı büyütmeyecek makul önlemleri almak ve istenen belgeyi zamanında sunmakla yükümlüdür.
Tazminat hangi adımlardan geçerek hesaplanıyor?
Hesap, tespit edilen zarardan başlar ve dört ayrı süzgeçten geçer. Önce teminat kapsamı: zararın hangi kısmı bu poliçenin ödediği bir zarardır. Sonra sigorta bedeli tavanı: poliçede yazan tutarın üstüne çıkılamaz. Ardından eksik sigorta kontrolü: kıymetin gerçek değeri poliçedekinden yüksekse ödeme aynı oranda kısılır ve bu, hasar sigorta bedelinin çok altında olsa bile uygulanır. En sonda muafiyet düşülür.
Bu dört adıma iki kalem daha eklenir. Hasarlı malın kurtarılabilen kısmının değeri, yani sovtaj, tazminattan indirilir; enkazın mülkiyeti çoğu zaman sigortacıya geçer. Bir de yenileme değeri ile rayiç değer ayrımı vardır: beş yıllık bir cihazın yerine sıfırı konacaksa bu ayrı bir teminattır ve poliçede ayrıca yazması gerekir. Yazmıyorsa hesap eskimişlik düşülerek yapılır ve aradaki fark sigortalıda kalır.
Anlaşmazlıkların çoğu neden aynı üç yerden çıkıyor?
Birincisi teminat sınırıdır: sigortalı olayın kapsandığını varsaymıştır, poliçe metni ise o riski istisna tutmuştur. Bu tartışma hasar günü değil, teklif karşılaştırılırken çözülür — iki teklif arasındaki fiyat farkı çoğu zaman tam olarak bu istisnalardır.
İkincisi bedeldir. Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde iki yıl önce belirlenmiş bir sigorta bedeli bugün gerçek değerin epey altında kalır ve eksik sigorta kuralı devreye girer. Yenileme, bu satırın gözden geçirileceği tek doğal fırsattır.
Üçüncüsü değer tespitidir: eksperin bulduğu tutarla sigortalının beklediği tutar farklıdır. Bu farkın kaynağı genellikle kötü niyet değil, aynı şeyin iki farklı değer tanımıyla ölçülmesidir. Rapordaki hesap yöntemini sormak, doğrudan itiraza geçmekten daha hızlı sonuç verir.
Ödemeye itiraz edilirse hangi yol izleniyor?
İlk adres sigorta şirketinin kendi itiraz kanalıdır ve bu adım atlanmamalıdır: dosyadaki eksik belge ya da yanlış okunmuş bir kalem çoğu zaman burada düzelir. Şirketten sonuç alınamazsa uyuşmazlık, mahkemeye gitmeden önce Sigorta Tahkim Komisyonu üzerinden çözülebilir. Tahkim yolu genellikle daha hızlı ve daha az masraflıdır; hakem kararı taraflar için bağlayıcıdır.
İtiraz dosyasını güçlendiren şey duygusal anlatım değil, kayıttır. Olay anına ait fotoğraf ve video, resmî tutanak, onarım teklifleri ve yapılan harcamaların belgesi bir arada durduğunda dosya kendini savunur. Bu belgeler sonradan toplanamaz; hasar anında toplanır.
Arşivden nereden başlamalı?
Hasar sürecinin farklı halkalarını, o halkayı fiilen yöneten kişilerden dinlemek mümkün. Tazminat hesabının en tartışmalı kalemi için kâr kaybı hesabının nasıl kurulduğunu anlatan bölüm iyi bir başlangıç; bedeni hasar dosyalarının neden yıllara yayıldığını ise hukuk ve bedeni hasar tarafından bakan bölüm anlatıyor.
Sigorta bedelinin yanlış belirlenmesinin hasar gününe nasıl yansıdığını eksik sigortayı ekspertiz gözünden ele alan bölümde; sigortasız aracın çarptığı kişinin başvurabileceği yapıyı ise Güvence Hesabı'nı anlatan bölümde bulabilirsiniz.
