AYRINTILI AÇIKLAMA
Tenzili muafiyet nasıl çalışır?
En yaygın muafiyet biçimidir. Muafiyetiniz 10.000 TL ise ve 8.000 TL hasar olduysa ödeme çıkmaz. 30.000 TL hasar olduysa 20.000 TL ödenir; muafiyet her durumda düşülür. Mantığı basittir: küçük hasar sigortalıda kalır, büyük hasarda sigortacı devreye girer ama katkı payı sabit kalır.
Aynı yıl içinde kaç kez düşülür?
Tenzili muafiyetin en çok gözden kaçan yönü, her hasar için yeniden uygulanmasıdır. Poliçe dönemi boyunca üç ayrı olay yaşandıysa muafiyet üç kez düşülür; yıl içinde bir kez kesilip sonrası serbest kalmaz. Bu, sık hasar üreten risklerde toplam maliyeti sezilenden çok daha fazla yükseltir.
İstisnası, tek bir olaydan doğan seri hasarlardır. Aynı fırtınanın birden fazla noktada yarattığı zarar ya da aynı sel olayının farklı katlarda yol açtığı hasar, poliçedeki tanıma göre tek olay sayılabilir ve muafiyet bir kez uygulanır. Olay tanımının poliçede nasıl yazıldığı bu yüzden teknik bir ayrıntı değil, doğrudan ödemeyi belirleyen bir maddedir.
Oransal tenzili muafiyet nasıl işliyor?
Muafiyet sabit tutar yerine oran olarak yazıldığında hesabın tabanı belirleyici hâle gelir. Hasar üzerinden hesaplanan bir oran, küçük hasarlarda küçük, büyük hasarlarda büyük bir kesinti üretir ve sigortalının payı hasarla birlikte büyür. Sigorta bedeli üzerinden hesaplanan oran ise hasarın büyüklüğünden bağımsız sabit bir tutar yaratır; küçük hasarlarda ezici, büyük hasarlarda görece hafif kalır.
Uygulamada iki kurgu birlikte de kullanılır: oran hesaplanır ama sonuç belirli bir asgari tutarın altına inemez. Bu yapıda çok küçük hasarlar fiilen teminat dışı kalır. Poliçede bir asgari muafiyet satırı görüyorsanız, gerçekte ödediğiniz muafiyet çoğu dosyada bu asgari tutardır.
Entegral muafiyetle yan yana konduğunda
İki kurgunun farkı, eşik civarındaki hasarlarda çarpıcı hâle gelir. Aşağıdaki karşılaştırma, muafiyet eşiği 10.000 TL olan iki poliçenin aynı olaylarda nasıl davrandığını gösterir.
- 8.000 TL hasar: her iki kurguda da ödeme çıkmaz.
- 12.000 TL hasar: tenzili muafiyette 2.000 TL ödenir; entegral muafiyette eşik aşıldığı için 12.000 TL'nin tamamı ödenir.
- 200.000 TL hasar: tenzili muafiyette 190.000 TL ödenir; entegral muafiyette 200.000 TL'nin tamamı ödenir.
- Sonuç: tenzili muafiyet sigortacı için her dosyada sabit bir katkı üretir; entegral muafiyet ise yalnızca küçük dosyaları eler. Bu yüzden aynı eşikte entegral muafiyetli bir poliçenin primi daha yüksektir.
Hangi branşlarda öne çıkıyor?
Tenzili muafiyet, hasar sıklığının yüksek olduğu ve sigortalının riski bir miktar sahiplenmesinin beklendiği branşlarda tercih edilir: kasko, işyeri ve mühendislik poliçeleri tipik örneklerdir. Sigortalının her dosyada bir payı olması, bakım ve önlem tarafında davranışı da etkiler.
Deprem gibi katastrofik teminatlarda ise muafiyet çoğunlukla oransal ve sigorta bedeli tabanlı kurulur. Bunun sebebi tek bir olayda çok sayıda dosyanın aynı anda açılması ve sigortacının bu birikimi taşıyabilmek için sigortalının payını öngörülebilir kılma ihtiyacıdır.
Sık sorulan sorular
Muafiyet tutarını sigortacıdan geri isteyebilir miyim?
Kendi poliçenizden isteyemezsiniz; muafiyet tanımı gereği sizde kalan paydır. Ancak zararın sorumlusu bir üçüncü kişiyse, muafiyet tutarını doğrudan o kişiden veya onun sorumluluk sigortasından talep etme imkânınız bulunur. Sigortacınız kendi ödediği kısmı rücu yoluyla ararken, muafiyet kısmı sizin talebiniz olarak kalır.
Poliçede birden fazla muafiyet yazıyor, hangisi geçerli?
Poliçelerde teminat bazında farklı muafiyetler bulunabilir: deprem için ayrı, hırsızlık için ayrı, cam için ayrı bir kurgu yaygındır. Uygulanacak muafiyet, hasarı doğuran rizikonun bağlı olduğu teminatın muafiyetidir. Bir olay birden fazla teminatı tetiklediğinde ise poliçenin bu durumu nasıl düzenlediği ayrıca okunmalıdır.
Muafiyet, teminat limitinden düşülür mü?
Hayır, ikisi farklı yerlerde çalışır. Muafiyet hasar tutarından kesilen paydır; teminat limiti ise sigortacının ödeyebileceği azami tutarı belirler. Hasar limiti aştığında ödeme limitte durur ve muafiyet bu tutardan ayrıca düşülebilir. Bu kombinasyonun nasıl işlediği poliçede yazar ve büyük hasarlarda ciddi fark yaratır.