AYRINTILI AÇIKLAMA
Konut sigortası nasıl çalışır?
Zorunlu deprem sigortasıyla karıştırılır; ikisi farklı işler yapar ve birbirinin yerine geçmez. DASK yalnızca binanın deprem zararını, açıklanan azami tutara kadar karşılar. Konut poliçesi ise yangını, hırsızlığı, dahili su hasarını, cam kırılmasını, komşuya verilen zararı ve genellikle ek teminat olarak DASK limitini aşan deprem zararını kapsar. En sık yapılan hata bina bedeliyle eşya bedelini karıştırmak ve eşyayı düşük yazmaktır; hasar anında eksik sigorta kuralı devreye girer ve ödeme aynı oranda düşer.
Bina bedeli piyasa fiyatı değildir
Poliçedeki en pahalı hata, dairenin satış fiyatının bina bedeli olarak yazılmasıdır. Sigortanın konusu binanın satılabildiği fiyat değil, aynı binanın yeniden inşa edilme maliyetidir. Satış fiyatının büyük bölümünü oluşturan arsa payı, konum ve manzara depremde ya da yangında yok olmaz; dolayısıyla teminatın konusu da değildir.
Doğru hesap yapı tarzı ve brüt yüzölçümü üzerinden kurulur: çelik ya da betonarme bir yapının metrekare maliyeti ile yığma bir yapının maliyeti aynı değildir. Merkezî konumdaki küçük bir daireyi piyasa fiyatı üzerinden sigortalamak aşırı prim ödemek, kenar semtte geniş bir daireyi aynı yöntemle sigortalamak ise hasar gününde eksik sigorta ile karşılaşmak demektir. İMT Ekspertiz Genel Müdürü İlter Mutlu Türk, bu hatanın hasar dosyasında nasıl göründüğünü anlatıyor.
Kiracı mı, ev sahibi mi yaptırmalı?
Cevap kimin neyi kaybedeceğine bakılarak verilir. Binanın kendisinde sigortalanabilir menfaat malike aittir; içindeki eşyada ise menfaat o eşyayı kullanan kiracıdadır. Malikin yaptırdığı bina poliçesi kiracının eşyasını, kiracının yaptırdığı eşya poliçesi de binayı karşılamaz. İkisi ayrı poliçe ya da aynı poliçede ayrı bedeller olarak kurulur.
Üçüncü bir kalem çoğu zaman atlanır: kiracının kusuruyla binaya verdiği zarar. Unutulan bir musluğun alt katı su altında bırakması ya da ihmalden çıkan bir yangın, kiracının malike karşı sorumluluğunu doğurur ve bu, eşya teminatının değil kiracı mali mesuliyet teminatının konusudur. Kira sözleşmesi bu teminatı şart koşuyorsa poliçede ayrıca işaretlenmesi gerekir.
Hırsızlık teminatındaki alt limitler nasıl işliyor?
Hırsızlık teminatı, eşya bedelinin tamamı için tek bir tavan gibi çalışmaz. Nakit, ziynet eşyası, değerli taş ve tablo gibi kalemler için ayrı ve çok daha düşük alt limitler yazılır; bu kalemler teminat kapsamında olsa bile ödeme alt limitle sınırlanır. Yüksek eşya bedeli yazmak, altın ve nakit için ödenecek tutarı kendiliğinden yükseltmez.
İkinci koşul teminatın tetiklenme biçimidir. Genel şartlar hırsızlığı, zor kullanma ya da kırma izi bırakan bir eylem üzerinden tanımlar; anahtarla açılan kapıdan giriş, iz bulunmaması durumunda tartışmalı hâle gelir. Ziynet eşyası için çelik kasa şartı konulması da yaygındır ve kasada tutulmayan altın için ödeme yapılmaması çoğunlukla bu satıra dayanır.
Dahili suda en çok hangi kalem reddediliyor?
Teminat, tesisattan ani ve beklenmedik biçimde boşalan suyun verdiği zararı karşılar. Reddedilen dosyaların çoğu bu tanımın dışına düştüğü için değil, zamana yayılmış olduğu için kapanır: yıllardır süzen bir bağlantının duvarda oluşturduğu nem, ani bir olay değil bakımsızlık kabul edilir. Aynı şekilde arızalanan borunun kendisi teminatın konusu değildir, onun verdiği zarar teminatın konusudur.
Su kaçağının nerede olduğunu bulmak için yapılan kırma, arama ve yeniden kapatma masrafı da poliçede ayrı bir kalemdir; işaretlenmemişse tesisat onarımının en pahalı kısmı sigortalıda kalır. Üst kattan gelen su söz konusu olduğunda ise sıra değişir: zarar önce komşunun mesuliyet teminatından istenir, kendi poliçenizden ödeme alındığında sigortacı tutarı komşunun sigortacısına rücu eder.
Ev uzun süre boş kalacaksa poliçeye bildirilmeli
Yazlık ya da uzun süre kullanılmayan konutta risk değişir: hırsızlık ihtimali yükselir, donan tesisatın yol açtığı su hasarı fark edilmeden büyür, küçük bir yangın erken müdahale edilmediği için toplam zarara dönüşür. Poliçeler bu yüzden belirli bir süreyi aşan boş bırakmayı çoğunlukla bildirime bağlar.
Bildirimin ihmal edilmesi teminatı kendiliğinden ortadan kaldırmaz ama tazminatı tartışmalı hâle getirir; sigortacı riskin ağırlaştığını öğrenseydi farklı prim ya da farklı şart uygulayacağını ileri sürebilir. Sözleşme süresince riski etkileyen değişikliklerin bildirilmesi, poliçenin ihbar yükümlülüğü başlığı altında düzenlenir ve adres değişikliğinden yapılan tadilata kadar geniş bir alanı kapsar.
Sık sorulan sorular
Evim oturulamaz hâle gelirse konaklama masrafımı karşılar mı?
Bu, poliçede ayrı işaretlenen bir kalemdir. Hasar sonrası ev kullanılamaz duruma geldiğinde geçici ikamet masrafı ya da kira kaybı teminatı devreye girer; malik için kaybedilen kira geliri, oturan için başka bir yerde kalma masrafı karşılanır. Teminat genellikle aylık bir tavanla ve belirli bir süreyle sınırlıdır, dolayısıyla onarımın süresi doğrudan cebe yansır.
Zorunlu deprem poliçem yoksa konut poliçesindeki deprem teminatı işler mi?
Uygulamada konut poliçesindeki deprem teminatı, zorunlu sistemin üstünde kalan dilim için kurulur ve bu yüzden geçerli bir zorunlu poliçenin varlığını arar. Zorunlu poliçe hiç yaptırılmamışsa ek teminatın hangi tutardan sonra başlayacağı tanımsız kalır ve ödeme tartışmalı hâle gelir. İki poliçe birbirinin alternatifi değil, üst üste binen iki kattır.
Eşya bedelini nasıl belirlemeliyim?
Ölçü, eşyanın bugünkü ikinci el değeri değil yenisinin satın alınma bedelidir; teminat yeni değer esasıyla kurulmadığında hasarda aradaki fark sigortalıda kalır. Pratik yöntem oda oda dolaşıp beyaz eşya, mobilya, elektronik ve giyim kalemlerini kaba tutarlarla toplamaktır. Bu toplam neredeyse her zaman tahminin üstünde çıkar ve düşük yazılan eşya bedeli hasarda oransal kesintiye yol açar.
Apartmanın ortak alanından gelen zararı kim karşılar?
Çatı, asansör boşluğu ya da ana kolon gibi ortak alanlardan kaynaklanan zararda muhatap tek tek daire sahipleri değil yönetimdir. Bina için düzenlenmiş bir ortak alan poliçesi varsa zarar oradan karşılanır; yoksa masraf kat malikleri arasında arsa payı oranında bölüşülür. Kendi konut poliçenizden ödeme almanız mümkün olsa da sigortacı tutarı sorumlu tarafa rücu edecektir.