AYRINTILI AÇIKLAMA
Kasko nasıl çalışır?
Trafik sigortasıyla karıştırılır ama ikisi ters yöne bakar: trafik sigortası karşı tarafa verdiğiniz zararı, kasko kendi aracınızda oluşan zararı karşılar. Standart kasko çarpma, çarpışma, devrilme, yanma, çalınma ve çalınmaya teşebbüs zararlarını kapsar. Deprem, sel, terör, cam kırılması, ikame araç ve yurt dışı teminatı çoğu poliçede ek teminattır; alınmadıysa yoktur. Teklifler karşılaştırılırken bakılacak satırlar fiyat değil şunlardır: muafiyet var mı, hasarda orijinal parça mı eşdeğer parça mı kullanılacak, anlaşmalı servis şartı var mı ve değer kaybı ile manevi tazminat kapsam dışında mı.
Poliçedeki bedel mi, hasar günündeki değer mi ödenir?
Motor branşında sigorta bedeli diğer ürünlerdeki gibi çalışmaz. Poliçe düzenlenirken aracın değeri, Türkiye Sigorta Birliği tarafından düzenli olarak yayımlanan kasko değer listesindeki marka, model ve yaş karşılığından alınır. Bu tutar primi belirler ama tazminatın tavanı değildir; genel şartlar tam ziya ve çalınma hâlinde rizikonun gerçekleştiği tarihteki rayiç değeri esas alır.
Pratik sonucu şudur: aracın piyasa değeri poliçe dönemi içinde yükselmişse ödeme, poliçede yazan başlangıç bedeline çakılıp kalmaz. Bu yüzden motorlu araçta, diğer branşlarda ödemeyi oransal olarak düşüren eksik sigorta kuralı klasik biçimiyle işlemez. Buna karşılık aracın üzerine sonradan takılan ses sistemi, LPG dönüşümü veya donanım ek olarak bildirilmediyse rayiç hesabına girmez.
Onarım mı, pert mi? Eşiği kim belirliyor
Bir aracın onarılıp onarılmayacağına duygusal değil aritmetik bir karar verir: onarım masrafının rayiç değere oranı poliçede tanımlı eşiği aşarsa dosya pert olarak kapanır ve araç onarılmak yerine değeri ödenerek tasfiye edilir. Eşiğin altında kalındığı sürece sigortacı onarımı seçer, çünkü toplam maliyeti daha düşüktür.
Hesabın gözden kaçan ikinci ayağı sovtaj, yani hasarlı aracın kalıntı değeridir. Pert ödemesinde araç sigortacıya devredilirse sigortalı rayiç değerin tamamını alır; araç sigortalıda kalacaksa sovtaj tutarı ödemeden düşülür. Kararı verirken bakılacak şey iki rakamın farkı değil, tasfiye edilmiş bir aracın ruhsatına ve hasar geçmişine işlenen kaydın ikinci el piyasasında yaratacağı kalıcı etkidir.
Küçük hasarı bildirmek ne kadara mal olur?
Kaskoda basamak sistemi, hasarsız geçen her yıl için indirimi yükseltir ve bildirilen her hasarda basamağı geri düşürür. Bu yüzden küçük bir çizik için dosya açmanın gerçek maliyeti onarım tutarı değil, düşen basamağın önümüzdeki yıllara yayılan prim farkıdır. Karar, onarım bedelini bu farkın toplamıyla yan yana koyarak verilir.
Eşiğin altındaki hasarlarda boya ve göçük onarımını poliçeye hiç uğratmadan çözen bir alan doğdu; Auto King Mini Onarım Genel Müdürü Serkan Süer, bir çiziğin ikinci el değerine kadar uzanan etkisini bu açıdan anlatıyor. Aynı mantık hasarsızlık indirimi korunduğu için poliçe yenilemesinde de kazanç bırakır.
Elektrikli araçta kasko neyi değiştiriyor?
Elektrikli araçta değerin büyük bölümü tek bir parçada, bataryada toplanır. Bunun doğrudan sonucu, içten yanmalı bir araçta onarımla kapanacak bir alt gövde darbesinin elektrikli araçta pert eşiğini kolayca aşabilmesidir: batarya paketi çoğu zaman modül modül değil bütün olarak değişir. Aynı yaş ve aynı segmentte kasko priminin farklılaşmasının teknik sebebi budur.
İkinci fark hasar sonrası süreçte ortaya çıkar. Zarar görmüş batarya taşıma, bekletme ve yeniden alevlenme riski bakımından özel işlem gerektirir, yetkin servis ağı dardır ve onarım süresi uzar. Sigorta Tatbikatçıları Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Balkır Demirkan bu dönüşümü sektörün yeni risk başlıkları arasında ele alıyor. Şarj ünitesi ve kablonun teminat kapsamında olup olmadığı ise poliçeden poliçeye değişen ayrı bir satırdır.
Aracı sattığınızda poliçeye ne oluyor?
Kasko kişiye ve menfaate bağlı bir sözleşmedir: araç devredildiğinde satıcının sigortalanabilir menfaati sona erer. Poliçe otomatik olarak alıcıya geçmez; ya zeyilname ile devredilir ya da feshedilerek kullanılmayan güne karşılık gelen prim iade alınır. İşlem yapılmazsa ortaya kimsenin yararlanamadığı bir poliçe çıkar.
Zorunlu trafik poliçesi ise aynı yolu izlemez; o sözleşme aracın kendisine bağlı olduğu için devirle birlikte akıbeti farklı düzenlenir. İki poliçenin araç satışında farklı davranması, satış günü en sık yaşanan karışıklıktır ve bildirim yapılmadığında hem satıcı hem alıcı açıkta kalır.
Sık sorulan sorular
Kusurlu taraf karşıysa kaskomu mu kullanmalıyım?
Kaskodan ödeme almak hızlıdır ama basamağınızı düşürür. Kusursuz olduğunuz bir kazada zararı karşı tarafın zorunlu trafik poliçesinden talep etmek, indiriminizi koruduğu için çoğu zaman daha avantajlıdır. Kaskodan ödeme alındığında sigortacı ödediği tutarı karşı tarafa rücu eder; süreç sizin adınıza yürür ama basamak kaybı sizde kalır.
Anlaşmalı servis şartı olan poliçede özel servise gidebilir miyim?
Gidebilirsiniz ancak sonucu poliçedeki kloz belirler. Anlaşmalı servis indirimiyle satılan bir poliçede sigortalı kendi seçtiği servise giderse ödeme genellikle eksik yapılır ya da belirli bir oran sigortalıda bırakılır. Teklifler arasındaki fiyat farkının bir kısmı doğrudan bu satırdan gelir; onarım tercihini kaza gününde değil satın alma aşamasında düşünmek gerekir.
Aracımı başkası kullanırken olan hasarı kasko öder mi?
Kural olarak öder, çünkü teminat aracın kendisine kurulmuştur. İstisnası poliçeye eklenmiş sürücü kısıtlamalarıdır: belirli sürücü ya da genç sürücü indirimi alınmışsa, kapsam dışındaki bir sürücünün yol açtığı hasarda ödeme kısıtlanır. Ehliyetsiz ve alkollü kullanım ise genel şartların ayrıca düzenlediği bir istisnadır.
Doğal afet zararları kaskoda otomatik var mı?
Hayır, sel, su baskını, deprem, fırtına ve heyelan standart teminatın değil ek teminatın konusudur ve poliçede işaretlenmemişse yoktur. Bu kalem, aracın park edildiği bölgenin risk profiline göre değerlendirilmelidir; aynı poliçede ek teminat olarak alınan yer hareketi zararları için ayrı bir muafiyet uygulanması da yaygındır.