AYRINTILI AÇIKLAMA
Pert nasıl çalışır?
Hasar tutarı aracın rayiç değerine yaklaştığında onarmak ekonomik olmaktan çıkar; sigortacı aracı değil değerini öder. İki ayrı hâli vardır ve karıştırılması pahalıya patlar. Ekonomik pert onarımın ticari olarak anlamsız kaldığı durumdur, araç trafikten çekilmeyebilir. Kayıt silme, yani ağır hasarlı kaydı, aracın bir daha trafiğe çıkamayacağı hâldir. Ödeme yapılırken sovtaj, yani aracın hurda değeri, kimde kalacağına göre tazminattan düşülür ya da düşülmez. Pert kaydı araç sicilinde kalıcıdır ve ikinci el değerini kalıcı biçimde etkiler.
Pert eşiği neye göre belirleniyor?
Karar, onarım maliyetinin aracın hasar anındaki değerine oranına dayanır. Bu oran belirli bir seviyeyi aştığında onarım ekonomik olmaktan çıkar ve sigortacı aracın değerini öder. Eşiğin tam olarak nerede olduğu poliçeye ve uygulamaya göre değişebildiği için, tartışmalı dosyalarda ilk sorulacak şey hesabın hangi orana ve hangi araç değerine dayandığıdır.
Hesabın iki tarafı da tartışmaya açıktır. Onarım maliyeti, kullanılacak parçanın orijinal mi eşdeğer mi olduğuna göre değişir; araç değeri ise hangi piyasa referansının alındığına göre. Aynı araç için iki farklı değerleme arasındaki fark, pert kararını tersine çevirecek kadar büyük olabilir.
İki pert hâli birbirine karıştırılmamalı
Ekonomik pertte araç teknik olarak onarılabilir durumdadır; onarım yalnızca ticari olarak anlamsızdır. Bu durumda araç, sahibi isterse onarılıp kullanılmaya devam edebilir ve trafikten çekilmesi gerekmez. Kayıt silme yani ağır hasarlı kaydı ise aracın güvenli biçimde onarılamayacak durumda olmasını ifade eder ve aracın yeniden trafiğe çıkmasının önünü kapatır.
Fark, ikinci el değerinde de kalıcı bir iz bırakır. Araç siciline işlenen kayıt, sonraki her satışta alıcıya görünür ve fiyatı doğrudan etkiler. Bu yüzden pert kararı verilirken hangi kaydın işleneceği, ödemenin tutarı kadar önemlidir ve dosyada açıkça yazılı olmalıdır.
Pert kararına itiraz edilebilir mi?
Edilebilir ve itiraz iki noktadan kurulur. Birincisi onarım maliyetinin fazla hesaplanmış olmasıdır; bağımsız servislerden alınmış yazılı onarım teklifleri bu iddiayı destekler. İkincisi aracın değerinin düşük belirlenmiş olmasıdır; aynı model, yaş ve kilometredeki araçların güncel ilan fiyatları ile aracın bakım geçmişi ve ek donanımları bu iddianın dayanağıdır.
İtiraz sonuç vermezse yol Sigorta Tahkim Komisyonundan geçer. İtiraz sürecinde aracı satmamak, parçalarını sökmemek ve mevcut hâlini korumak önemlidir; incelemeye konu olabilecek bir kıymetin değiştirilmesi iddiayı zayıflatır.
Pert kaydı olan araç alırken
Pert geçmişi olan araçların ikinci el fiyatı belirgin biçimde düşüktür ve bu fark bir fırsat gibi görünebilir. Karar vermeden önce üç şey netleştirilmelidir: kaydın ekonomik pert mi ağır hasar mı olduğu, onarımın hangi kapsamda yapıldığı ve taşıyıcı sistemde hasar bulunup bulunmadığı. Bu bilgiler araç sorgu kayıtlarından ve hasar geçmişinden izlenebilir.
Sigorta tarafında da sonuçları vardır. Pert kayıtlı bir araç için kasko teminatı bulmak zorlaşabilir, bulunduğunda kapsam daralabilir veya muafiyet yükselebilir. Aracı almadan önce sigortalanabilirliğini teyit etmek, alım sonrası sürprizi önler.
Sık sorulan sorular
Pert olan aracım bende kalabilir mi?
Ekonomik pertte çoğu zaman mümkündür; bu durumda aracın hurda değeri, yani sovtaj, tazminattan düşülür ve araç sizde kalır. Ağır hasar kaydı işlenmiş araçlarda ise aracın yeniden trafiğe çıkması kısıtlanır ve tercih hakkı daralır. Hangi seçeneğin geçerli olduğu dosya kapanmadan yazılı olarak netleştirilmelidir.
Pert ödemesi hangi tarihteki değere göre yapılır?
Esas alınan değer, aracın hasar tarihindeki piyasa değeridir; poliçede yazan bedel bu ödemenin tavanını belirler. Ödeme tarihindeki değer değil, hasar tarihindeki değer geçerlidir. Değerin hangi referansa göre belirlendiği sorulabilir ve karşı belgelerle tartışılabilir.
Kredili aracım pert olursa ödeme kime yapılır?
Poliçede alacaklı kurum lehtar olarak kayıtlıysa ödeme, kalan borç tutarına kadar önce o kuruma yapılır; artan kısım araç sahibine ödenir. Bu yüzden kredili araçlarda sigorta bedelinin kalan borcu karşılayacak düzeyde olması önemlidir; eksik kaldığında borç tamamen kapanmayabilir.
Pert kararından sonra kaskom devam eder mi?
Tam hasar ödemesi yapıldığında sigortalı menfaat ortadan kalktığı için poliçe genellikle sona erer. Kullanılmayan döneme ait primin iadesi konusu poliçenin şartlarına bağlıdır ve sorulmalıdır. Yeni bir araç alındığında poliçenin devri mümkün olabilir; bu da baştan görüşülmesi gereken bir seçenektir.
