AYRINTILI AÇIKLAMA
Eksper nasıl çalışır?
Hasar dosyasında sigortacının da sigortalının da avukatı değildir; teknik gerçeği tespit eder ve raporunu yazar. Görevlendirmeyi genellikle sigorta şirketi yapar, ancak sigortalının da eksper talep etme hakkı vardır ve uyuşmazlıkta mahkeme kendi bilirkişisini atayabilir. Eksper raporu ödemenin dayanağıdır; bu yüzden tespit sırasında hasarlı kıymete dokunmamak ve fotoğraf almak sigortalının en çok işine yarayan iki reflekstir.
Eksper nasıl olunur?
Ekspertiz, serbestçe girilebilen bir iş değil, mevzuatla düzenlenmiş ve sicile tabi bir meslektir. Giriş yolu üç aşamalıdır: belirlenen öğrenim ve deneyim şartlarının sağlanması, zorunlu mesleki eğitim ve sınav sürecinin tamamlanması, ardından Levha kaydının yapılması. Kayıt olmadan eksper sıfatıyla rapor düzenlenemez.
Meslek branşlara ayrılır ve yetki branş bazında verilir: kara araçları, yangın ve doğal afetler, mühendislik, nakliyat, tarım gibi alanlar ayrı ayrı yetkilendirilir. Bir branşta yetkili olmak diğerinde rapor yazma hakkı vermez. Mühendislik ve tarım gibi teknik branşlarda ilgili alandan gelen bir eğitim geçmişi belirleyici avantaj sağlar. Güncel şart ve süreler için eğitim ile yetkilendirmeyi yürüten kurumların duyuruları esas alınmalıdır.
Eksperin günlük işi neye benziyor?
İş, bir görevlendirmeyle başlar ve genellikle sahada devam eder. Hasar yerinde yapılan tespit yalnızca fotoğraf çekmek değildir: zararın nedeni araştırılır, olay anına ilişkin ifadeler alınır, hasarlı kıymetin durumu ölçülür ve kurtarılabilir kısım değerlendirilir. Rapor, bu tespitleri teminat metniyle karşılaştırarak yazılır.
Raporun iki bölümü ayrı ağırlık taşır. Tutar bölümü tartışmaya en açık kısımdır ama sebep bölümü çoğu zaman daha belirleyicidir: teminat kararı oradan çıkar. Bu yüzden mesleğin gerektirdiği asıl beceri hesap yapmak değil, teknik bir olayı doğru okumak ve yazıya dökebilmektir.
Sigortalı eksper sürecinde ne yapabilir?
Görevlendirmeyi genellikle sigortacı yapsa da sigortalının süreçte üç somut hakkı vardır. Birincisi tespite katılmak ve kendi beyanını dosyaya geçirtmektir. İkincisi raporun sonucunu ve hesap yöntemini öğrenmektir. Üçüncüsü ise rapora itiraz etmek ve kendi bağımsız değerlendirmesini sunmaktır.
Bu hakları kullanılabilir kılan tek şey, hasar anındaki hazırlıktır. Tespit yapılmadan hasarlı kıymete dokunmamak, olay yerini kendi kaydınızla belgelemek ve varsa bakım kayıtlarını hazır tutmak, rapora itiraz etmeniz gerektiğinde elinizdeki tek dayanaktır. Onarıma erken başlamak bu dayanağı ortadan kaldırır.
Eksper, bilirkişi ve hasar uzmanı aynı şey değil
Üç sıfat aynı dosyada karşımıza çıkabilir ve karıştırılır. Eksper, sigortacılık mevzuatına göre yetkilendirilmiş, zararın nedenini ve tutarını tespit eden bağımsız meslek mensubudur. Hasar uzmanı ise sigorta şirketinin kendi çalışanıdır; dosyayı yönetir, teminat kararını verir ve ödemeyi onaylar.
Bilirkişi ise bir uyuşmazlık aşamasında, mahkeme ya da tahkim tarafından görevlendirilen uzmandır. Eksper raporu dosyanın kendi belgesiyken, bilirkişi raporu uyuşmazlığın çözümü için üretilir. Sigortalı açısından pratik sonuç şudur: eksper raporuna itiraz, bilirkişi incelemesinin yolunu açar.
Sık sorulan sorular
Kendi eksperimi tutabilir miyim?
Sigortalının kendi hesabına bağımsız bir eksper görevlendirmesi mümkündür ve büyük ya da tartışmalı hasarlarda yaygın bir uygulamadır. Bu raporun masrafı kural olarak sigortalıya aittir ve sigortacıyı doğrudan bağlamaz; ancak dosyaya sunulduğunda itirazın teknik dayanağını oluşturur ve uyuşmazlık aşamasında dikkate alınır.
Eksper raporunu görebilir miyim?
Rapor ödemenin dayanağı olduğu için içeriğini ve hesap yöntemini öğrenmek sigortalının meşru talebidir. Talebi yazılı olarak yapmak ve özellikle sebep tespiti ile değer hesabı bölümlerini istemek yararlıdır. Rapordaki sonuca katılmıyorsanız, itirazınızı hangi kaleme ve hangi gerekçeyle yönelttiğinizi somut belgelerle desteklemeniz gerekir.
Eksper gelmeden onarıma başlayabilir miyim?
Zararın büyümesini önlemek için gereken acil önlemler alınabilir ve bu masraflar birçok poliçede ayrıca karşılanır. Ancak kalıcı onarıma tespit yapılmadan başlamak, hasarın nedeninin ve tutarının ispatını imkânsız hâle getirir. Acil müdahale gerekiyorsa önce sigortacıya haber verin ve müdahale öncesi durumu fotoğrafla belgeleyin.
Eksper ücretini kim ödüyor?
Sigortacının görevlendirdiği eksperin ücreti sigortacı tarafından karşılanır ve tazminattan düşülmez. Sigortalının kendi hesabına görevlendirdiği bağımsız eksperin ücreti ise kendisine aittir. Bazı poliçelerde bu masrafın belirli koşullarla karşılandığı bir teminat bulunabilir; poliçe metninde aranmalıdır.
