AYRINTILI AÇIKLAMA
Karşılık nasıl çalışır?
Sigortacılıkta gelir bugün, gider yarın gerçekleşir; karşılıklar bu zaman farkını bilançoya doğru yansıtmak için vardır. Muallak hasar karşılığı ihbar edilmiş ama henüz ödenmemiş dosyalar için, kazanılmamış prim karşılığı ise primi alınmış ama süresi henüz geçmemiş poliçeler için ayrılır. Gerçekleşmiş ancak rapor edilmemiş hasarlar için de ayrıca karşılık ayrılır; sektörde en çok tartışılan kalem budur, çünkü henüz kimsenin bildirmediği bir hasarın tahmini tamamen aktüeryal varsayıma dayanır. Varsayım yanlışsa hata bilançoda yıllar sonra ortaya çıkar.
Hangi karşılık ne için ayrılıyor?
Karşılıklar tek bir kalem değildir; her biri farklı bir zaman farkını kapatır ve bilançoda ayrı satırda durur.
- Kazanılmamış prim karşılığı: primi tahsil edilmiş ama süresi henüz geçmemiş poliçeler için ayrılır. Yılın ortasında düzenlenmiş bir poliçenin priminin bir kısmı gelecek yılın geliridir.
- Muallak hasar karşılığı: ihbar edilmiş ancak henüz ödenmemiş dosyalar için ayrılır; tutarı dosya bazında tahmin edilir.
- Gerçekleşmiş ama rapor edilmemiş hasar karşılığı: olay gerçekleşmiş ama henüz kimse bildirmemiştir. Tamamen aktüeryal tahmine dayanır ve en tartışmalı kalemdir.
- Devam eden riskler karşılığı: kazanılmamış primin, kalan dönemdeki beklenen hasarı karşılamaya yetmeyeceği anlaşıldığında ayrıca ayrılır.
Bildirilmemiş hasar nasıl tahmin ediliyor?
Bir hasarın gerçekleşmesi ile bildirilmesi arasında geçen süre branşa göre değişir: motor branşında günler, sorumluluk ve bedeni hasar branşlarında yıllar. Aktüerler bu gecikmeyi geçmiş verilerden çıkarır ve bir gelişim örüntüsü kurar — geçmiş yıllarda dosyaların kaçta kaçının ilk yıl, kaçta kaçının sonraki yıllarda bildirildiği.
Bu örüntü bugünkü portföye uygulanarak henüz bildirilmemiş hasarların tutarı tahmin edilir. Yöntemin zayıf noktası açıktır: geçmişin örüntüsü, koşullar değiştiğinde geleceği anlatmaz. Mevzuat değişikliği, yargı içtihadındaki bir dönüş ya da enflasyondaki sıçrama, gecikmiş dosyaların maliyetini geçmişten çok farklı bir yere taşıyabilir.
Karşılıklar neden tüketiciyi ilgilendiriyor?
Karşılık, bir sigortacının verdiği sözü tutabilmesinin bilançodaki karşılığıdır. Eksik ayrılmış bir karşılık, şirketi bugün kârlı gösterirken ödeme sırası geldiğinde açık yaratır. Bu yüzden düzenleyicinin karşılık yeterliliğini yakından izlemesi, doğrudan sigortalının alacağını korumaya dönük bir denetimdir.
Tüketici için pratik sonuç, en ucuz teklifin arkasındaki taşıma kapasitesinin de bir ölçüt olmasıdır. Bir şirketin fiyatının sürekli piyasanın belirgin biçimde altında kalması tek başına bir sorun göstergesi değildir; ama fiyatın hangi varsayımlarla verildiği, uzun vadeli ürünlerde önem taşır.
Sık sorulan sorular
Karşılık ile sermaye aynı şey mi?
Hayır. Karşılık, bilinen veya tahmin edilen yükümlülükler için ayrılan tutardır ve bir borç kalemidir. Sermaye ise bu yükümlülüklerin üstünde duran güvenlik payıdır ve beklenenden kötü giden bir dönemde şirketin ayakta kalmasını sağlar. Denetim ikisini birlikte değerlendirir.
Hasar dosyam açıkken şirket bunun için para ayırıyor mu?
Evet. İhbar edilmiş ve henüz ödenmemiş her dosya için muallak hasar karşılığı ayrılır ve dosyanın tahmini tutarı bu karşılığa yazılır. Dosya kapandığında karşılık çözülür ve ödeme gerçekleşir. Bu yüzden dosyanın tahmini tutarı, hem bilanço hem de şirketin sizinle yürüttüğü süreç açısından anlamlıdır.
Karşılıkların yeterli olup olmadığını dışarıdan görebilir miyim?
Doğrudan görmek uzmanlık gerektirir; kamuya açık mali tablolarda karşılık kalemleri yer alır ancak yeterliliğin değerlendirilmesi aktüeryal analiz ister. Bu değerlendirme düzenleyicinin ve bağımsız aktüeryal incelemenin işidir. Tüketici için pratik gösterge, şirketin uzun vadeli faaliyet sürekliliği ve teknik kârlılık göstergeleridir.