KONU REHBERİ
Trafik sigortası ile kasko aynı şeyin iki adı değil
Zorunlu trafik sigortası karşı tarafa verdiğiniz zararı karşılar: onun aracını, malını ve bedeni zararını. Kendi aracınızdaki hasara bakmaz. Kasko ise tam tersi yöne bakar — kendi aracınızdaki hasarı, çalınmayı, yanmayı ve poliçeye eklenen diğer riskleri karşılar. İkisi birbirinin yerine geçmez ve birinin varlığı diğerini gereksiz kılmaz.
Kazanın kusur durumu bu ayrımı doğrudan etkiler. Kusurlu tarafsanız kendi aracınızın hasarı yalnızca kaskonuzdan çıkar; kusursuzsanız karşı tarafın trafik sigortası devreye girer. Kusurun paylaşıldığı durumlarda ödeme de oranlanır. Bu yüzden kaza sonrası tutanakta kusur tespitinin nasıl yazıldığı, ödemenin hangi poliçeden çıkacağını belirleyen ilk cümledir.
Kasko teklifi karşılaştırırken hangi satırlara bakılır?
İki kasko teklifi arasındaki fiyat farkı çoğu zaman şirket tercihinden değil, aşağıdaki satırlardan doğar. Fiyatı karşılaştırmadan önce bunları karşılaştırmak, hasar günündeki sürprizin büyük kısmını ortadan kaldırır.
- Muafiyet: her hasarda üzerinizde kalan tutar. Muafiyet yükseldikçe prim düşer.
- Parça politikası: onarımda orijinal parça mı, eşdeğer parça mı kullanılacak. Aracın yaşına göre ikisi arasındaki fark ciddi tutarlara ulaşabilir.
- Servis kısıtı: anlaşmalı servis zorunluluğu var mı, yetkili servis teminatı poliçeye dahil mi.
- Ek teminatlar: ikame araç, cam, yol yardım, mini onarım, hukuki koruma. Her biri ayrı bir satırdır ve varsayılan olarak gelmez.
- Değer esası: hasar anında aracın değeri nasıl belirlenecek; poliçedeki bedel mi, o günün rayici mi esas alınacak.
Kaza sonrası ilk saatlerde ne yapılmalı?
Sıralama önemlidir. Önce can güvenliği ve gerekiyorsa acil yardım; ardından olay yerinin kaydı. Araçlar hareket ettirilmeden önce çekilen fotoğraflar, sonradan üretilemeyecek tek delildir ve kusur tartışmasında belirleyici olur. Tutanak, tarafların anlaştığı durumlarda kendi aralarında da düzenlenebilir; anlaşma yoksa ya da yaralanma varsa resmî kayıt gerekir.
İkinci adım ihbar ve dosya açılışıdır. Kasko ve trafik sigortası için ayrı dosyalar söz konusu olabilir; kusursuz tarafsanız karşı tarafın sigortacısına başvuru yolu ayrıca işler. Onarıma başlamadan önce sigortacının tespitini beklemek, ödemesi reddedilen bir onarım masrafıyla kalmamanın en basit yoludur.
Değer kaybı, pert ve eşdeğer parça
Onarılmış bir araç, kaza kaydı yüzünden ikinci el piyasasında daha düşük fiyat eder. Değer kaybı bu farkın adıdır ve onarım masrafından ayrı bir zarar kalemidir. Kusursuz tarafın bu kaybı karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından talep etme imkânı vardır; talep, onarım tamamlandıktan sonra ve aracın kaza öncesi-sonrası değer farkı üzerinden kurulur.
Onarım masrafı aracın değerine yaklaştığında ise pert kararı gündeme gelir: sigortacı aracı onarmak yerine değerini öder ve hurda ya da kayıtlı araç sigortacıya geçer. Onarım tarafında en çok tartışılan başlık kasko poliçesindeki parça politikasıdır; eşdeğer parça kullanımı maliyeti düşürür ama aracın onarım geçmişine ve sonraki satış değerine yansır.
Yurt dışına araçla çıkarken
Türkiye'deki zorunlu trafik sigortası ülke sınırında biter. Sınır ötesinde karşı tarafa verilen zararın güvencesi, ülkeler arası bir karşılıklı tanıma sistemi üzerinden yürür ve bu sistemin Türkiye'deki işleticisi Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu'dur. Yeşil Kart belgesi, gidilen ülkedeki zorunlu sorumluluk teminatının karşılandığını gösterir.
Belgenin geçerli olduğu ülkeler ve kapsam koşulları zaman içinde değişebildiği için, çıkış öncesi güncel durumu poliçeyi düzenleyen kanaldan teyit etmek gerekir. Yeşil Kart'ın kendi aracınızdaki hasarı kapsamadığını da unutmamak gerekir; o taraf için kaskonun yurt dışı teminatı ayrıca kontrol edilmelidir.
Küçük hasarı bildirmek mi, cepten ödemek mi?
Bildirilen her hasar hasarsızlık indirimi basamağını etkiler ve basamağın düşmesi yalnızca gelecek yılın değil, izleyen birkaç yılın primini birden yükseltir. Bu yüzden küçük hasarlarda karar, tek bir yılın hesabıyla değil çok yıllı toplamla verilmelidir.
Pratik ölçüt şudur: alınacak tazminattan muafiyet düşüldükten sonra kalan tutar, indirim kaybının birkaç yıla yayılan maliyetinin altındaysa hasarı bildirmemek genellikle daha ucuza gelir. Küçük çizik ve göçüklerde mini onarım gibi düşük maliyetli çözümler bu hesabı büsbütün değiştirebilir.
Arşivden nereden başlamalı?
Trafik sigortasının fiyatlama tarafındaki dönüşümünü hiper kişiselleşmeyi konuşan bölümden, değer kaybı talebinin hukuki zeminini bu kaybı kimin karşılayacağını ele alan bölümden izleyebilirsiniz.
Küçük hasarların indirim hesabına dokunmadan çözülmesini mini onarımı anlatan bölüm, yurt dışı sürüşünde devreye giren yapıyı ise Yeşil Kart bölümü anlatıyor.
