AYRINTILI AÇIKLAMA
İhtiyari mali mesuliyet nasıl çalışır?
Zorunlu trafik sigortasının teminat limitleri her yıl belirlenir ve ağır bir kazada, özellikle bedeni zararlarda, bu limitin yetmediği durumlar olur. Limit aşıldığında kalan tutar kusurlu sürücünün kendi cebinden çıkar. İhtiyari mali mesuliyet, kısaca İMM, bu farkı kapatır; genellikle kasko poliçesine ek teminat olarak alınır ve primi kapsadığı riske göre şaşırtıcı derecede düşüktür. Manevi tazminat talepleri çoğu poliçede ayrıca işaretlenmesi gereken bir kalemdir; işaretlenmediyse teminat dışıdır.
İMM zorunlu poliçeye eklenmez, üstüne biner
En sık yapılan hata iki limitin toplandığını sanmaktır. Sistem katmanlı çalışır: bir kazada önce zorunlu trafik sigortasının ilgili teminat kalemi sonuna kadar kullanılır, ancak o kalem tükendikten sonra ihtiyari mali mesuliyet devreye girer. Yani İMM, zorunlu teminatın bittiği noktadan başlayan ikinci bir kattır.
Bu yapı limit seçimini de belirler. Doğru soru İMM limitinin ne kadar olacağı değil, zorunlu teminatın üstünde ne kadarlık bir dilime ihtiyaç duyulduğudur. Zorunlu limitler her yıl yeniden belirlendiği için, geçen yıl yeterli görünen bir üst katman bu yıl farklı bir yere denk gelebilir; poliçe yenilenirken bu iki rakam birlikte okunmalıdır.
Limitin yetmediği yer neden hep bedeni zarar?
Maddi zararın bir tavanı vardır: karşı taraftaki aracın değeri. Bedeni zararda böyle bir tavan yoktur, çünkü tazminat onarım maliyetiyle değil kaybedilen gelirle hesaplanır. Ağır yaralanmalı bir kazada tedavi giderleri, kalıcı sakatlık oranı ve çalışma gücündeki azalma bir araya geldiğinde talep, zorunlu teminatın kişi başına ayrılan kaleminin üstüne çıkabilir.
Ölümlü kazada hesap daha da büyür. Destekten yoksun kalma tazminatı, hayatını kaybeden kişinin desteğinden yoksun kalan her yakını için ayrı ayrı kurulur ve kişinin yaşı küçüldükçe geriye kalan destek süresi uzadığı için tutar yükselir. Genç bir kazazedenin bulunduğu dosyanın, aynı kazadaki maddi zarardan kat kat büyük çıkması bu yüzden istisna değil kuraldır. Avukat Çağlar Kaçar, riskler karmaşıklaşırken hasar yönetiminde hukukun nereye oturduğunu anlatıyor.
Poliçe kimin sorumluluğunu kapsıyor?
Teminat, aracın işleteni ve sürücüsü adına doğan hukuki sorumluluk için kuruludur. Aracı poliçe sahibinden başka biri kullanırken doğan sorumluluk da kural olarak kapsamdadır, çünkü korunması amaçlanan menfaat aracın işletilmesinden doğan sorumluluktur. Kapsam dışına düşüren şey kişinin kim olduğu değil, poliçeye eklenmiş kısıtlamalar ve genel şartların istisnalarıdır.
Ayrımın gözden kaçan yanı, kendi aracınızdaki yolcuların hangi tarafta durduğudur. Zarar gören üçüncü kişi konumundaki yolcular sorumluluk teminatının konusudur; sürücünün kendi bedeni zararı ise bu poliçenin değil, ferdi kaza türü teminatların alanına girer. Ticari kullanımda ise devreye ayrıca çalıştıranın sorumluluğu ve işveren sorumluluk sigortası girer.
Kaskoya bağlı alınan İMM'nin görünmeyen bağı
İMM çoğunlukla kasko poliçesine ek teminat olarak satılır ve bu kolaylığın bir yan etkisi vardır: ana poliçe sona erdiğinde ya da feshedildiğinde üzerine eklenmiş sorumluluk teminatı da onunla birlikte düşer. Araç satışı, poliçe iptali veya prim ödenmemesi nedeniyle kasko devre dışı kaldığında sürücü, farkında olmadan üst katmanını da kaybetmiş olur.
İkinci ayrıntı limit dönemselliğidir. Sorumluluk teminatları genellikle kaza başına belirli bir tavanla ve poliçe dönemi boyunca ayrı bir toplam tavanla yazılır; yıl içinde birden fazla ağır kaza yaşanırsa ikinci dosyada kalan kapasite ilkinden arta kalandır. Poliçedeki iki rakamı ayırt etmek, teminatı gerçekten ölçmenin tek yoludur.
Sık sorulan sorular
İMM'yi kasko almadan tek başına yaptırabilir miyim?
Uygulamada İMM ağırlıklı olarak kasko poliçesine ek teminat şeklinde satılır, ancak bağımsız bir sorumluluk poliçesi olarak düzenlenmesi de mümkündür. Hangi yolu izlerseniz izleyin, teminatın zorunlu trafik sigortası üzerine binen bir üst katman olduğu değişmez; kaskosu bulunmayan bir araç için bu ihtiyacın ayrıca sorulması gerekir.
Limitim kaza başına mı, yıl boyunca toplam mı geçerli?
Poliçede genellikle iki ayrı rakam bulunur: bir kazada ödenebilecek azami tutar ve poliçe dönemi boyunca ödenebilecek toplam tutar. İkisi aynı olduğunda tek bir ağır kaza teminatı bitirir. Farklı yazıldığında yıl içindeki ikinci kaza için kalan kapasite, birinci kazada kullanılmayan kısımdır. Teklifleri karşılaştırırken bu iki satır ayrı ayrı okunmalıdır.
Kiraladığım araçta İMM benim poliçemden mi işler?
Hayır, teminat sizin sahip olduğunuz araca kurulmuştur ve başka bir araca kendiliğinden taşınmaz. Kiralık araçta sorumluluk, kiralayan şirketin o araç için düzenlettiği poliçelerle karşılanır; ek sorumluluk teminatı alınıp alınmadığı kira sözleşmesinde yazar. Sözleşmedeki teminat satırı, kiralama sırasında sunulan ek koruma paketinin gerçekte ne kadar boşluk kapattığını gösterir.