14 Ekim Seli ve Sigorta: Baden-Baden'den 2027 Mesajları
Zeynep Türker, 14 Ekim selinin sigortaya yansımalarını ve Baden-Baden'den 2027 için çıkan mesajları anlatıyor. Ona göre sel artık ikincil risk sayılmıyor; 14 Ekim, sigortalılık oranının düşüklüğünü de gösterdi. Aracın sel hasarını trafik sigortası değil, kasko karşılar.
Kısaca
- Sel uzun süre ikincil riskler arasında sayıldı; reasürans piyasası artık onu deprem gibi katastrofik risklerle aynı kategoride modelliyor.
- Selin zararı ilk gün görünenle sınırlı değil: stok, altyapı, nem, küf ve korozyon kaynaklı zararlar zamanla ortaya çıkıyor.
- Fiziksel hasarın yanında kâr kaybı ve tedarik zinciri aksaması da var: fabrikanız sağlam olsa da kritik tedarikçiniz selden etkilenebilir.
- Zeynep Türker'e göre sigortalılık oranı %17-20 yerine çok daha yüksek olsaydı, zararın önemli bir kısmını sigorta sektörü karşılayabilirdi.
- Baden-Baden'de kapasite bol; pazarlık yalnız daha uygun fiyat için değil, sigorta şirketlerinin saklama paylarını azaltmak için de yapılıyor.
Bölüm akışı
Bölümde konuşulanlar
Açılış: "Çarşambayı sel aldı"
Bu bölümde konuk koltuğunda sunucumuz Zeynep Türker var. Uğur Gülen, Zeynep Türker'in blogundaki "Çarşambayı sel aldı" yazısından yola çıkıyor: doğal afetler engellenemiyor, iklim değişikliğiyle şiddetleri ve sıklıkları artıyor, büyüyen metropoller de bu afetlerden eskisinden çok daha fazla etkileniyor.
Sel neden artık ikincil risk sayılmıyor?
Zeynep Türker'e göre seli hep uzakta, televizyonda gördük; İstanbul'un sokaklarında buna hiç hazırlıklı değildik. En çok etkilenen yerlerden biri Ayazağa bölgesi oldu.
Sel uzun süre "secondary perils", yani ikincil riskler kategorisindeydi. Son yıllarda milyarlarca euroluk zarara yol açınca reasürans piyasası onu deprem gibi katastrofik risklerle aynı kategoride modelleyip değerlendirmeye başladı. Ama modellemesi kolay değil: depremde fay hattı ve yapılaşma izlenebiliyor, selde ise görünmeyen bir sürü zarar var.
Selin ekonomik ve sigortalı bilançosu
14 Ekim selinin ekonomik bilançosunun 2 milyar dolar civarında olabileceği söyleniyor. Zeynep Türker hesabını Türkiye Sigorta Birliği Başkanı Ahmet Yaşar'ın selden bir gün sonra yaptığı açıklamaya dayandırıyor: sigortalılık oranı %17-20 bandında, sigortalı zarar yaklaşık 400 milyon dolara çıkabilir. Bu oranla ekonomik kayıp, sigortalı zararın yaklaşık 5 katı.
Selin zararı ne zaman tam görünür?
Açıklanan hasar ihbarlarından açılan muallak dosyaların toplamı 4,5 milyar TL. Kocaeli, Sakarya ve Bursa dahil 3.017 hasar ihbarı alındı: 2.041'i konut ve işyeri, 976'sı kasko.
Zeynep Türker'e göre bunlar ilk etapta görülen zararlar. İşyerlerinde zarar zamanla çıkacak: dükkân ve restoranların stoğu çoğu zaman alt katta. Kanalizasyonla karışan sel suyu hastalık riski taşıyor, altyapıya ve fabrikalara verdiği zarar henüz bilinmiyor; korozyon, nemlenme ve küflenme ekonomik zararı ileride büyütebilir.
Dünyada seller ve sel havuzu tartışması
Sel yalnız Türkiye'nin sorunu değil. Birkaç yıl önce Almanya'da beklenmedik bir yerde yaşanan sel birkaç milyar euroya, Valencia seli 4 milyar euroya mal oldu; 2024 selleri 10 milyar euronun üzerinde ekonomik zarara yol açtı. Almanya, Türkiye'deki deprem havuzu gibi bir sel havuzu kurulmasını tartışmaya başladı.
Trafik sigortası sel hasarını öder mi?
Trafik sigortası, karşı tarafa verilen zarar için yapılan bir sorumluluk sigortası; bu yüzden aracın kendi sel hasarını karşılamaz, bu hasarı kasko öder. Zeynep Türker'e göre kaskoda son bir iki yıldır büyük bir rekabet var; rekabet içindeyken doğal afet zararlarının kasko hasarlarındaki payını düşünmekte fayda var.
Selde sürüklenen bir araç başka bir araca çarparsa ne olur? Araç seyir halinde değil, kontrolden çıkmış; sürücünün bir kusuru yok. Zeynep Türker hukuken hiçbir yolu yok demenin doğru olmayacağını, trafik poliçelerinin tasarımının bazı kapılar açabileceğini söylüyor.
Konut ve işyeri poliçeleri neyi karşılar?
Konut ve işyeri poliçelerinde sel ve su baskını teminatları büyük ihtimalle var; çıkarılmadıysa sektör uzun yıllardır bunları paket poliçelerle veriyor. Ama bunlar fiziksel hasar için.
14 Ekim'de İstanbul Valiliği motorlu kuryelerin trafiğe çıkmasını yasakladı: dağıtım işinde bu durma, kâr ve ciro kaybı demek. Fabrikanız sağlam olsa da kritik bir tedarikçiniz selden zarar görüp hammaddenizi gönderemeyebilir. Gıda ve ilaçta imha kuralları var, bir restoran günlerce çalışamayabilir. Eczaneler, kasaplar, marketler, konfeksiyon mağazaları; küçük esnafın çoğu zarar gördü.
Sigortalılık oranı yüksek olsaydı ne değişirdi?
Ticaret Bakanlığı zarar gören küçük esnaf için 80 milyon liralık nakit yardım açıkladı. Zeynep Türker'e göre sigortalılık oranı %17-20 yerine 40'larda, 60'larda olsaydı zararın önemli bir kısmını güçlü ve hızlı sigorta sektörü karşılayabilirdi.
Aklına gelen soru zorunlu afet sigortası: henüz çıkmadı, bugün yalnız deprem teminatı veren DASK var. Zorunlu afet sigortası diğer afetleri de kapsıyor ve içinde acil nakit desteği vardı. Afete herkes eşit koşullarda yakalanmıyor; yaşlısı, hastası, bebeği olan ve evine uzun süre giremeyecek aileler için acil nakit çok işe yarardı.
Baden-Baden nedir?
Baden-Baden, Almanya'da Frankfurt ile Stuttgart arasında eski Roma banyolarıyla bilinen bir kaplıca kasabası. Her yıl ekim ayının son haftasında özellikle Avrupalı sigorta şirketleri, reasürörler ve brokerler orada buluşup yıl sonu treti yenilemelerini konuşuyor. Zeynep Türker gelişmeleri sektör yayınlarından ve oraya giden tanıdıklarından takip ettiğini söylüyor.
Baden-Baden 2027 için ne söylüyor?
Genel hava olumlu: kapasite bol, reasürörler güçlü, sermayeler yerinde; 2027 için fiyat indirimi ve biraz gevşeme bekleniyor.
2023'teki sıkışmanın ardından sigorta şirketleri iki sonuçla karşılaştı: reasürans maliyetleri arttı ve kendi üstlerinde tuttukları saklama payları yükseldi. Pek çok hasar şirketlerin kendi bilançosunda kaldı. Bu yüzden şimdi pazarlık yalnız tretiyi daha uygun prime yenilemek için değil, saklama paylarını azaltmak için de yapılıyor. Zeynep Türker'e göre sel olayının ardından bunu başarmak önemli bir başarı olacak. Munich Re'nin her sorumluluk riskinin arkasında durmak istemediğini daha önce söylediğini de hatırlatıyor.
Sel teminatı bedavaya verilmeye devam edecek mi?
Zeynep Türker'e göre selin ayrıca modellenip ayrıca fiyatlanması 2027'de karşımıza çıkacak konulardan biri. Poliçelerde yaygın kloz, bina, makine, tesisat ve emtia için sigorta bedeli üzerinden ayrı ayrı %2 hesaplanıp toplamı 50 bin euroyu aşmayan bir muafiyet. Bu değişebilir mi, ek teminat paketinde neredeyse bedava verilen sel teminatı böyle kalacak mı? Reasürans piyasası kapasite bol olsa da fiyatlamanın riskin yerine ve hasar geçmişine göre değişeceğini, risk alma disiplininden vazgeçmediğini söylüyor.
Tretiler yeni risklere kapasite istiyor mu?
Zeynep Türker'in Baden-Baden yazılarında sorduğu soru: Türkiye'den giden sigorta şirketleri geleneksel treti dosyalarıyla mı gitti, yoksa siber risk, yönetici sorumluluğu ve fiziksel hasara bağlı olmayan kâr kaybı gibi yeni ihtiyaçlar için de kapasite istiyorlar mı? Ona göre müşterinin ihtiyaçları gelenekselin dışına taşmaya başladı. Uğur Gülen'in dileği: yüksek kapasite ve daha ucuz fiyatlar alınıp müşteriye daha iyi fiyatlarla yansıtılsın.
Bölümden rakamlar
- 3.017
- 14 Ekim selinin ardından alınan hasar ihbarı; 2.041'i konut ve işyeri, 976'sı kasko
Zeynep Türker ·
- 4,5 milyar TL
- Hasar ihbarlarından açılan muallak dosyaların toplamı
Zeynep Türker ·
- %17-20
- Selden sonra açıklanan sigortalılık oranı
Zeynep Türker ·
- 400 milyon dolar
- Selin sigortalı zararının çıkabileceği düzey
Zeynep Türker ·
- 2 milyar dolar
- 14 Ekim selinin ekonomik bilançosu için dile getirilen tahmin
Zeynep Türker ·
- 80 milyon lira
- Ticaret Bakanlığı'nın zarar gören küçük esnaf için açıkladığı nakit yardım
Zeynep Türker ·
- 4 milyar euro
- Valencia selinin ekonomik maliyeti
Zeynep Türker ·
- 50 bin euro
- Selde yaygın muafiyet klozunun üst sınırı: her kalemde sigorta bedelinin %2'si, toplamı bu tutarı aşmıyor
Zeynep Türker ·
Öne çıkan alıntılar
Biz İstanbul'un sokaklarında da buna hiç hazırlıklı değildik.
Selde görünmeyen bir sürü zarar da var.
Afete herkes eşit koşullarda da yakalanmıyor.
2 alıntı daha
Müşterinin ihtiyaçları gelenekselin dışına taşmaya başladı artık.
Hep diyoruz doğal afetler engellenemez.
Bölümde geçen terimler
- Muafiyet
- Her hasarda sigortalının kendi üzerinde kalan ve sigortacının ödemediği kısımdır.
- Sigorta bedeli
- Poliçede yazan ve sigortacının bir hasarda ödeyebileceği azami tutardır.
- Reasürans
- Sigorta şirketinin üstlendiği riskin bir kısmını başka bir şirkete devretmesidir; kısacası sigortacının sigortası.
- Kloz
- Poliçeye eklenen ve teminatı genişleten, daraltan ya da özel bir şart getiren maddedir.
- Siber risk
- Bilgi sistemlerine yönelik saldırı, veri ihlali ve sistem kesintisinin yaratabileceği zarar ihtimalidir.
- Katastrofik risk
- Tek bir olayın aynı anda çok sayıda poliçeyi tetikleyerek birikimli büyük hasar yaratma ihtimalidir.
- DASK
- Zorunlu Deprem Sigortası'nı yürüten Doğal Afet Sigortaları Kurumu'dur.
- Kasko
- Aracın kendisinde oluşan zararı karşılayan isteğe bağlı motor sigortasıdır.
- Trafik sigortası
- Aracın üçüncü kişilere verdiği zararı yasal sınırlar içinde karşılayan zorunlu sorumluluk sigortasıdır.
- Kâr kaybı
- Bir hasar yüzünden faaliyetin durması sonucu yitirilen brüt kârı ve devam eden sabit giderleri karşılayan teminattır.
- Sorumluluk sigortası
- Sigortalının üçüncü kişilere verdiği zarardan doğan tazminat yükümlülüğünü karşılayan poliçedir.
- Yönetici sorumluluk sigortası
- Şirket yöneticilerinin görevleri sırasındaki kararlarından doğan kişisel tazminat sorumluluğunu karşılayan poliçedir.
Sıradaki
Aynı konudan
2026 İlk Yarı Sigorta Sektörü DeğerlendirmesiUğur Gülen ve Zeynep Türker · sunucularReasürans ·
Risk Yöneticisinin Ajandası Nasıl Değişiyor?Murat Gençer · Sabancı Holding Risk Yönetimi DirektörüKatastrofik riskler ·
İklim Riski Nasıl Modelleniyor?Güven Fidan · Alkazar CEO’suKatastrofik riskler · 